Staar of cataract Diagnose & behandeling

Staar of cataract

Inleiding, wat is staar (cataract)?

Staar is een vertroebeling van de ooglens die meestal op latere leeftijd optreedt. Als er geen behandeling plaatsvindt zal het zicht geleidelijk slechter worden. De enige behandeling tegen staar is een staaroperatie waarbij de natuurlijke lens wordt verwijderd en vervangen door een kunststoflens in het oog.

normale anatomie van het oog

In deze afbeelding is een heldere lens te zien

staar van het oog

In deze afbeelding is een lens met staar te zien

Verwachtingen

Een staaroperatie zorgt (meestal) voor een verbetering van het zicht. Door de staar is de gezondheid van het netvlies soms moeilijk te beoordelen, waardoor afwijkingen die het zicht beïnvloeden niet altijd zichtbaar zijn. Hierdoor kan het zicht lager uitvallen dan vooraf verwacht. Na de operatie is de lens helder, waardoor deze afwijkingen zichtbaar kunnen worden.

De operatietechniek

Staar wordt behandeld middels de phaco-emulsificatie techniek. Aan de zijkant van het oog wordt een kleine opening gemaakt, waardoor de troebele lens wordt vergruisd en weggezogen. Door dezelfde opening wordt in het lenszakje, dat nu leeg is, een opvouwbare kunststoflens geplaatst. Doorgaans is hechten van het wondje niet nodig, dit sluit meestal vanzelf. Soms zal een hechting geplaatst worden als verwacht wordt dat er lekkage op zal treden.

staaroperatie in het oog

Deze afbeelding laat een staaroperatie zien, waarbij de lens uit het lenszakje wordt gezogen en er een kunstlens wordt terug gezet.

De eerste afspraak

Voor de operatie maakt u een afspraak voor de lensmeting. Indien u harde contactlenzen draagt, mag u deze gedurende vier weken voor deze meting niet dragen. Als u zachte contactlenzen draagt, is deze periode twee weken. Indien u in het verleden refractiechirurgie of een ooglaserbehandeling heeft ondergaan, hebben wij uw medisch dossier van voor én na deze behandeling nodig. Dit is nodig voor een goede berekening van de sterkte van de kunstlens.

afbeelding van meten van de lenssterkte

Deze afbeelding laat een lensmeting zien. Deze zal plaatsvinden voordat u een staaroperatie krijgt.

De lensmeting

    Hierbij worden meerdere eigenschappen van het oog gemeten om zo goed mogelijk de sterkte van de kunstlens te berekenen.
    De globale keuzes die u hierbij moet maken zijn:

  • Wilt u dichtbij goed zien en voor veraf een bril gebruiken?
  • Wilt u veraf goed zien en dichtbij een bril gebruiken?
  • Welk type lens wilt u? monofocaal (wordt vergoed door de verzekeraar), bifocaal (bij betaling), trifocaal (bij betaling) of multifocaal (bij betaling)
  • Wilt u een torische lens?
Wilt u veraf goed zien en dichtbij een bril gebruiken? • • Het is niet mogelijk om garantie te geven dat u na de operatie scherp kunt zien zonder bril. De metingen zijn nauwkeurig, maar enigszins variabel, ook bij een correct uitgevoerd onderzoek. Verschillende lenzen Het oog heeft normaal de vorm van een bol. Hierbij kan een bril nodig zijn met alleen een plus- of minsterkte, u heeft dan alleen een sferische afwijking. Als u daarnaast een cilinder in de bril heeft (astigmatisme) lijkt het hoornvlies een uitgerekte bol, zoals bij een rugbybal. Tijdens de operatie wordt alleen de ooglens verwijderd en zal de cilinder in het hoornvlies blijven bestaan, waardoor een verte- en leesbril nodig blijven. Sferische lens (standaard) Deze lens corrigeert alleen voor de sferische afwijking. Hij vermindert een (eventuele) hoornvliescilinder niet, waardoor het zicht met een bril mogelijk scherper zal zijn. Een bril zal nog steeds nodig zijn voor het zicht veraf of dichtbij. Dit is de meest gebruikte lens, die volledig vergoed wordt door de zorgverzekeraar. In deze afbeelding ziet u dat de lens voor dichtbij of voor veraf corrigeert. Voor de overige afstanden is een bril nodig. Torische lens Deze lens corrigeert zowel de sferische- als de cilinderafwijking. Dit leidt, wanneer u een cilinder heeft, tot een scherper beeld zonder bril. Ook bij deze lens blijft voor veraf of dichtbij een bril nodig. Tijdens het vooronderzoek wordt gekeken of u voor deze lens in aanmerking komt, dit is afhankelijk van meerdere factoren. Implantatie van een torische lens is alleen zinvol wanneer er een duidelijke hoornvliescilinder bestaat. Deze lens wordt in de meeste gevallen niet (volledig) vergoed, de eigen bijdrage bedraagt € 890,- per oog. Multifocale lens Dit is een lens met twee scherpe afstanden, voor zowel dichtbij als veraf. Deze lens is slechts voor een kleine groep patiënten geschikt. Ze worden ontraden voor patiënten die veel autorijden, lezen of computerwerk uitvoeren. Meestal blijft een bril nodig om op bepaalde afstanden scherp te kunnen zien. Deze lens wordt in de meeste gevallen niet (volledig) vergoed, de eigen bijdrage bedraagt € 1250,- per oog. Beide ogen moeten altijd geopereerd worden om een optimaal effect te hebben. Op deze afbeelding ziet u dat de lens voor zowel dichtbij als voor veraf corrigeert. Voor de tussenafstanden is wel nog een correctie nodig. Bloedverdunners In sommige gevallen is het nodig de bloedverdunners tijdelijk te stoppen. U ontvangt bij het afsprakenbureau een apart formulier met informatie over het stoppen van bloedverdunners. De dag van de operatie Het is belangrijk dat u gewoon eet, drinkt en uw medicijnen inneemt zoals gebruikelijk. Kleedt u zich in gemakkelijke en gewassen kleding. Draag geen nagellak en laat uw sieraden thuis. Gebruik geen make-up of crème op het gezicht. Dit vergroot de kans op infecties! Ook zal hierdoor het operatiedoek niet goed plakken, waardoor uw kleding nat kan worden. In totaal bent u ongeveer anderhalf uur in onze kliniek aanwezig. Het is prettig als u zich door een familielid of bekende laat vergezellen. Bel tijdig naar Oogheelkunde Rijswijk wanneer u erg hoest of koorts heeft om te overleggen of de operatie door kan gaan. Een uur vóór de operatie druppelt u één druppel Cyclogyl 1% of één druppel Tropicamide 0,5% in het te opereren oog, afhankelijk van wat door ons aan u wordt meegegeven. Dit verwijdt de pupil, wat nodig is voor de operatie. Door de verwijde pupil kan u wazig zien. Neem het flesje druppels mee naar de kliniek! In de kliniek krijgt u nog enkele druppels uit dit flesje in het te opereren oog. U krijgt schoenhoezen om en een mutsje op, waarna u naar de voorbereidingsruimte gaat. Daar krijgt u de verdoving zoals hierna beschreven, tevens wordt een infuusje geplaatst.

verschillende verdovingstechnieken

 

Druppel verdoving

     

     

     

  • Alleen druppels
Meer informatie? ga naar de webpagina
Druppel verdoving
 

lokale verdoving

     

  • Subtenon
  • Retrobulbair
  • Peribulbair
Meer informatie? ga naar de webpagina
Lokale verdoving
 

Algehele verdoving

     

  • Opname
  • Nuchter blijven
  • Niet bij bewustzijn zijn
Meer informatie? ga naar de webpagina
Alghele verdoving
Verdovingstechnieken Wij maken altijd gebruik van een lokale verdoving, deze kan op twee manieren plaatsvinden: met oogdruppels of door middel van een injectie bij het oog. De anesthesist en/of de oogarts bepaalt welk type voor u geschikt is. Druppelverdoving Deze verdoving is geschikt voor patiënten die zich goed kunnen ontspannen en het oog stil kunnen houden. U voelt doorgaans geen pijn tijdens de operatie. Het oog kunt u nog bewegen, daarom is het van belang dat u de instructies van de oogarts goed kunt opvolgen en de goede kant op blijft kijken. U kunt de operatie volledig meemaken en ziet altijd het felle licht van de microscoop. Injectie Deze verdoving is geschikt voor nerveuze patiënten. De injectie wordt naast het oog geplaatst. De prik kan even vervelend zijn, maar daarna voelt u geen pijn. Het oog kunt u minder goed bewegen. Dit houdt enkele uren aan. Soms ziet u wat licht van de microscoop. De operatie U wordt begeleid naar de operatiekamer waar u plaatsneemt op de operatiestoel, vergelijkbaar met een tandartsstoel. Tijdens de operatie is het van belang om stil en rustig te blijven liggen, u mag niet plotseling bewegen. Uw hoofd wordt tijdens de operatie afgedekt met een steriele doek, waaronder zuurstof wordt geblazen. Vertel de oogarts als u moet hoesten of pijn ervaart, dan kan hier actie op ondernomen worden. De operatieduur bedraagt 15 tot 30 minuten. Na de operatie krijgt u een zalfverband en een kapje op het oog. Als de oogarts het nodig vindt, krijgt u een tablet om de oogdruk te verlagen. U ontvangt verdere instructies over de nazorg en mag, als u zich goed voelt, direct naar huis. Houd er rekening mee dat u na de operatie niet zelf naar huis kunt rijden. Na de operatie Druppelen U krijgt oogdruppels van ons mee om een infectie te voorkomen. Druppel deze volgens het schema dat u na de operatie meegekregen heeft. U verwijdert het oogkapje vijf uur na de operatie waarna u direct start met druppelen volgens het druppelschema. Oogdruppels voor glaucoom dient u te allen tijde te blijven gebruiken! Verwachtingspatroon • Het zicht is direct na de operatie nog niet optimaal en kan in een enkel geval erg wazig zijn. Normaal gesproken verbetert dit binnen één tot twee weken. • Doorgaans kunt u zes weken na de operatie een nieuwe bril aan laten meten bij de opticien. In deze overbruggingsperiode zal het zicht zowel mét als zonder bril niet optimaal zijn. Soms kan het helpen om een tijdelijk glas in de bril te plaatsen of het oude glas te laten verwijderen. Omdat de brilsterkte nog verandert, heeft het geen zin om een brilrecept mee te geven. • U kunt vlekjes, vliegjes en draadjes die voor de operatie al aanwezig waren duidelijker zien. • De eerste weken na de operatie kan het oog geïrriteerd zijn of tranen. Daarnaast kunt u het gevoel hebben dat er iets in het oog zit. Dit kan opgelost worden met het gebruik van kunsttranen. Een recept hiervoor kunt u aanvragen bij de huisarts of per e-mail (info@oogheelkunde.nl). Zie folder “droge ogen”. • In de maanden/jaren na de operatie kan het voorkomen dat het lenszakje, waarin de nieuwe lens geplaatst is, vertroebelt. Daardoor wordt het zicht waziger. Dit kan met een snelle, pijnloze laserbehandeling verholpen worden. Zie folder “laserbehandeling”. Complicaties De kans op complicaties bij een staaroperatie is zeer klein. Daarnaast zijn de meeste complicaties goed te behandelen. Hieronder zijn de belangrijkste complicaties beschreven. Tijdens de operatie o Tijdens de operatie kan het lenszakje scheuren. Hierdoor kan de operatie langer duren dan gemiddeld. Soms wordt dan geen lens of juist een ander type lens geplaatst. o Bij een scheur in het lenszakje kan een deel van de eigen lens in het glasvocht wegzakken. Indien dit gebeurt, zal een extra operatie elders plaats moeten vinden. Na de operatie o Oogdrukstijging: na de operatie kan een tijdelijke stijging van de oogdruk ontstaan. Het kan zijn dat u hiervoor aanvullende medicatie voorgeschreven krijgt. o Macula oedeem: dit is een ophoping van vocht in het netvlies, dat tot zes maanden na de operatie kan ontstaan. Hierdoor daalt uw zicht en kan het beeld vervormd zijn. Het vocht kan verminderd worden door gebruik van speciale druppels of een injectie. o Netvliesloslating: bij een staaroperatie is er een verhoogde kans op een netvliesloslating. Alarmsymptomen zijn lichtflitsen alsof TL-buizen flikkeren (ook met de ogen dicht), plotselinge toename van vlekjes, vliegjes of draadjes en een donkere vlek die groter wordt of niet verdwijnt. o Endophthalmitis: dit is een ontsteking in het oog. Dit is een zeer zeldzame, maar ernstige complicatie die kan leiden tot blijvende schade. Mits tijdig ontdekt, is deze ontsteking te behandelen. Alarmsymptomen zijn acute verslechtering van het zicht en een zeer rood, pijnlijk oog. Ondanks een goede oogmeting en een goed verlopen operatie kan het zijn dat de uiteindelijke brilsterkte afwijkt van wat er vooraf met u besproken is. Alle alarmsymptomen op een rij Bij de volgende klachten na de operatie, dient u contact op te nemen met Eyescan Rijswijk (088 - 1111 945), dit nummer is ook buiten kantoortijden beschikbaar (24 uur per dag). o Plotselinge verslechtering van het zicht. o Lichtflitsen, die ook zichtbaar zijn met gesloten ogen. o Een plotselinge toename van vliegjes of vlekjes die u de eerste weken niet zag. o Een donkere vlek die groter wordt of niet verdwijnt. o Plotseling zeer pijnlijk, rood en slechtziend oog. o Hoofdpijn in combinatie met misselijkheid en/of overgeven. De belangrijke gegevens op een rij Afspraak lensmeting • Neem de ingevulde gezondheidsvragenlijst en het toestemmingsformulier mee. • Harde contactlenzen vier weken en zachte contactlenzen twee weken voor deze meting niet meer dragen. • Wanneer u in het verleden een refractiechirurgie of een ooglaserbehandeling heeft ondergaan: zorg dat uw volledige medische dossier in ons bezit is. Voor de operatie o U kunt gewoon eten en drinken. Niet roken, geen alcohol nuttigen. o Zorg dat u een rolletje Leukopor in huis heeft voor het kapje. o Als u thuiszorg krijgt voor het toedienen van de druppels, informeer dan uw eigen apotheek over uw oogdruppelgebruik o Neem uw medicijnen in zoals gebruikelijk, bloedverdunners stopt u vooraf alleen als de oogarts dit geadviseerd heeft. o Kleedt u zich in gemakkelijke kleding. Draag geen make-up, crème of nagellak en laat sieraden thuis. o Druppel één druppel Cyclogyl 1% of Tropicamide 0,5% in het te opereren oog voor u naar de kliniek vertrekt. Neem het flesje mee naar de kliniek! o Neem tijdig contact op met Oogheelkunde Rijswijk bij erge hoest of koorts. Direct na de operatie U kunt na de operatie niet zelf naar huis rijden. Neem bij lichte (hoofd-) pijn paracetamol in. Druppelen: Volgens het schema dat u heeft meegekregen. Gebruik de oogdruppels tot de laatste controle. Glaucoom medicatie dient u te allen tijde te blijven gebruiken! De eerste weken na de operatie Houd het hoofd de eerste twee dagen na de operatie droog, daarna kunt u uw haar weer wassen. Autorijden is na drie dagen toegestaan, mits de gezichtsscherpte dit toelaat. Draag de eerste week ‘s nachts het beschermkapje (zonder gaasjes) op het geopereerde oog. De eerste twee weken: Uw zicht zal in deze periode geleidelijk verbeteren. Geen zware inspanning, niet bukken of tillen. Wrijf niet in het geopereerde oog. Zorg dat er geen water in het oog komt. Draag buiten een zonnebril of beschermbril. Gebruik geen make-up. De eerste vier weken: Niet zwemmen of naar de sauna. Pas op met contact- en balsporten. Bespeel geen blaasinstrumenten. De bril Omdat de brilsterkte nog verandert, heeft het geen zin om een brilrecept mee te geven. Zes weken na de operatie kunt u een bril aan laten meten bij de opticien. Daar voor zal het zicht zowel mét als zonder bril niet optimaal zijn. Soms kan het helpen om een tijdelijk glas in de bril te plaatsen of het oude glas te laten verwijderen. Controles Controles worden uitgevoerd door een optometrist of TOA en de oogarts. Telefonisch: één dag na de operatie. Wordt u vrijdag geopereerd dan wordt u in de middag gebeld. Op de poli: twee tot drie weken na de operatie, tot en met deze dag druppelen Houd er rekening mee dat bij nacontrole van een torische- of multifocale lens uw ogen worden ingedruppeld. Hierbij raden wij u af om zelf terug te rijden met de auto.